Het onderzoek dat onder de vlag van het WPR wordt uitgevoerd valt uiteen in twee onderzoekslijnen: 1) een jaarlijkse evaluatie van de risicoverevening op basis van ‘externe’ gezondheidsinformatie en innovatieve beoordelingsmaatstaven en 2) verkennend onderzoek naar innovatieve methoden voor het verbeteren van de risicoverevening. Hieronder lees je meer over de invulling en resultaten van deze onderzoekslijnen.
Jaarlijkse evaluatie van de risicoverevening: invulling en resultaten
Het WPR heeft als doel om jaarlijks te evalueren hoe goed het vereveningsmodel werkt. De focus ligt daarbij op relevante subgroepen en beoordelingsmaatstaven die niet (standaard) meelopen in de projecten van de Werkgroep Ontwikkeling Risicoverevening (WOR). Het jaarlijkse karakter van deze evaluatie zorgt ervoor dat we steeds over een actuele nulmeting beschikken voor onderzoek naar potentiële modelverbeteringen. Daarnaast biedt de evaluatie inzicht in hoe het vereveningsmodel zich ontwikkelt en waar het ruimte laat voor verdere verbetering. Voor het identificeren van relevante subgroepen zal onder andere gebruik worden gemaakt van externe gezondheidsinformatie zoals de gezondheidsenquêtes van het CBS en de GGD-GHOR en de huisartsenregistraties van het Nivel. Het is de bedoeling om op basis van de uitkomsten van de jaarlijkse evaluatie aanbevelingen te formuleren voor vervolgonderzoek. Deze aanbevelingen kunnen input geven voor de onderzoeksagenda van de WOR en/of die van het WPR. De wetenschappelijke relevantie van de evaluatie zit met name in de ontwikkeling en toepassing van nieuwe, innovatieve beoordelingsmaatstaven. Deze onderzoekslijn heeft tot de volgende publicaties geleid:
Dit onderzoek geeft inzicht in de werking van de risicovereveningssystemen van 2024 en 2025. In het onderzoek is gekeken naar twee typen beoordelingsmaatstaven: verevenende werking en power. Met verevenende werking wordt bedoeld: de mate waarin het vereveningssysteem verzekeraars compenseert voor de voorspelbaar hoge/lage zorgkosten van subgroepen met een specifiek risicoprofiel. Een goede verevenende werking is belangrijk voor het bereiken van een gelijk speelveld en het tegengaan van risicoselectie. Met power wordt bedoeld: de mate waarin een kostenbesparing gerealiseerd door een individuele verzekeraar ten bate komt van die verzekeraar. Voldoende power is een noodzakelijke voorwaarde voor financiële prikkels voor kostenbeheersing.
De uitkomsten ten aanzien van ‘verevenende werking’ laten zien dat de vereveningssystemen van 2024 en 2025 grotendeels compenseren voor de voorspelbaar hoge/lage zorgkosten van subgroepen met een specifiek risicoprofiel. Voor subgroepen op basis van wel/geen chronische aandoening in t-1 compenseren de vereveningssystemen zelfs volledig voor de voorspelbaar hoge/lage zorgkosten, mede dankzij constrained regression. Voor een aantal subgroepen met specifieke chronische aandoeningen is nog sprake van een forse onder- of overcompensatie. Datzelfde geldt voor subgroepen op basis van niet-chronische klachten/aandoeningen, subgroepen op basis van zelf-gerapporteerde gezondheid, subgroepen op basis van overstapgedrag en subgroepen op basis van demografische en sociaaleconomische informatie.
De uitkomsten ten aanzien van ‘power’ laten zien dat kostenbesparingen gerealiseerd door een individuele verzekeraar niet volledig ten bate komen van die verzekeraar. Uit het rapport blijkt bijvoorbeeld dat als een verzekeraar structureel 10% lagere prijzen weet uit te onderhandelen hij na toepassing van het vereveningssysteem van 2025 gemiddeld 74% overhoudt van de kostenbesparing die daarmee wordt gerealiseerd. De overige 26% vloeit weg via een daling van de vereveningsbijdrage (vanwege de verschuiving van verzekerden naar lagere klassen van de kosten-gerelateerde vereveningscriteria). ‘Power’ varieert tussen typen besparingsactiviteiten, zorgvormen en subgroepen. Voor een totaaloordeel over de impact van het vereveningssysteem op de prikkels voor verzekeraars dienen power en verevenende werking in samenhang te worden bezien.
Het onderzoeksrapport vind je hier. Opvallende uitkomsten zijn gepresenteerd en besproken tijdens het WPR-symposium op 28 maart 2025. Een samenvatting van het symposium vind je hier.
Onderzoek naar innovatieve methoden voor het verbeteren van de risicoverevening
Het WPR heeft als doel om innovatieve methoden te bedenken/verkennen voor het verbeteren van de risicoverevening. Hierbij gaat het om potentiële modelaanpassingen die nog niet rijp zijn voor de onderzoeksagenda van de Werkgroep Ontwikkeling Risicoverevening (WOR) maar wel potentie hebben voor de langere termijn. Deze onderzoekslijn heeft tot de volgende publicaties geleid:
Samen met de WPR-klankbordgroep heeft Erasmus School of Health Policy & Management (ESHPM) een groslijst opgesteld met onderzoeksideeën voor de evaluatie en verbetering van de risicoverevening. De lijst is gebaseerd op ideeën die zijn ingebracht tijdens de kick-off van het WPR op 26 januari 2024, ideeën die zijn genoemd tijdens overleggen van de WPR-klankbordgroep en eigen ideeën van ESHPM. De ideeën zijn gegroepeerd naar vijf thema’s:
A. Innovatieve maatstaven voor prikkelwerking
B. Innovatieve maatstaven voor gelijk speelveld
C. Innovatieve methoden voor modelverbetering
D. Innovatieve methoden voor risicodeling
E. Innovatief onderzoek naar de impact van risicoverevening
De volledige groslijst vind je hier.
Na bespreking van de groslijst in de WPR-klankbordgroep is aan alle klankbordgroepleden gevraagd om binnen elk van de categorieën A, B, C, D en E een top-X samen te stellen op basis van maatschappelijke relevantie. De resultaten van de prioritering zijn steeds opgenomen aan het begin van het hoofdstuk waarin de betreffende categorie aan bod komt.
De groslijst heeft als doel een overzicht te geven van interessante onderzoeksideeën op het terrein van risicoverevening. Door de groslijst openbaar te maken kan elke onderzoeker, beleidsmaker, vereveningsexpert en student daar zijn of haar voordeel mee doen. Men kan de prioritering op basis van maatschappelijke relevantie laten meewegen bij de keuze en prioritering van projecten.